Anandamid – co to jest i jak działa „cząsteczka szczęścia”

Anandamid (AEA) to endokannabinoid, czyli substancja, którą organizm wytwarza sam i która działa na te same receptory CB1 i CB2 co THC z suszu. Opisano go w 1992 roku, a nazwę wzięto od sanskryckiego słowa ananda, „błogość”, stąd przydomek „cząsteczka szczęścia”.

Szczegóły poniżej.

Anandamid – co to jest?

• Pierwszy poznany endokannabinoid: zespół z Jerozolimy wyizolował go z mózgu świni i wykazał, że wiąże się z receptorem kannabinoidowym (Devane i wsp., Science 1992).
• Część większego układu: razem z 2-AG, receptorami i enzymami tworzy układ endokannabinoidowy.
• Powstaje na żądanie: komórki nie magazynują go na zapas. Wytwarzają go wtedy, gdy jest potrzebny, i działa tylko w pobliżu miejsca powstania (Scherma i wsp., 2019).
• Krótko żyje: szybko rozkłada go enzym FAAH, hydrolaza amidów kwasów tłuszczowych (Cravatt i wsp., Nature 1996).

Anandamid a THC – czym się różnią?

• Pochodzenie: anandamid wytwarza organizm, a THC pochodzi z konopi i trafia do organizmu z zewnątrz, na przykład z suszu z apteki.
• Czas działania: FAAH usuwa anandamid w krótkim czasie, a THC działa dłużej i obejmuje cały mózg naraz, nie tylko wybrane miejsca (przegląd: Scherma i wsp., Acta Pharmacol Sin 2019).
• Wspólny cel: oba związki pobudzają receptor CB1, ale anandamid robi to miejscowo i na krótko.

Anandamid – gdzie występuje?

• W organizmie: w mózgu i w tkankach obwodowych, wszędzie tam, gdzie są receptory kannabinoidowe.
• W czekoladzie: wykryto go w kakao i czekoladzie (di Tomaso i wsp., Nature 1996). Czy zjedzona czekolada podnosi anandamid w mózgu, to wciąż hipoteza, a nie wynik badań u ludzi (Beltramo, Piomelli, Nature 1998).

Anandamid – jak zwiększyć jego poziom?

• Wysiłek fizyczny: u wytrenowanych studentów 50 minut biegu lub jazdy na rowerze przy 70–80% tętna maksymalnego aktywowało układ endokannabinoidowy (Sparling i wsp., NeuroReport 2003). To jedno małe badanie.
• CBD: u 42 pacjentów ze schizofrenią kannabidiol podniósł stężenie anandamidu we krwi, co autorzy łączą z hamowaniem FAAH (Leweke i wsp., Transl Psychiatry 2012). Różnice między związkami opisaliśmy w tekście THC a CBD.
• Leki blokujące FAAH: żaden nie jest zarejestrowany. W 2016 roku w badaniu takiego związku u zdrowych ochotników u trzech osób wystąpiły ciężkie zaburzenia neurologiczne, jedna doznała śmierci mózgu (Kerbrat i wsp., NEJM 2016).

Źródła: Devane W.A. i wsp., Science 1992;258(5090):1946–1949, doi:10.1126/science.1470919; Cravatt B.F. i wsp., Nature 1996;384(6604):83–87, doi:10.1038/384083a0; Scherma M. i wsp., Brain activity of anandamide: a rewarding bliss?, Acta Pharmacol Sin 2019;40(3):309–323, doi:10.1038/s41401-018-0075-x; di Tomaso E. i wsp., Nature 1996;382:677–678, doi:10.1038/382677a0; Beltramo M., Piomelli D., Nature 1998;396:636–637, doi:10.1038/25270; Sparling P.B. i wsp., NeuroReport 2003;14(17):2209–2211, doi:10.1097/00001756-200312020-00015; Leweke F.M. i wsp., Transl Psychiatry 2012;2:e94, doi:10.1038/tp.2012.15; Kerbrat A. i wsp., N Engl J Med 2016;375(18):1717–1725, doi:10.1056/NEJMoa1604221. Redakcja MedCan Clinics; tekst informacyjny, nie zastępuje konsultacji lekarskiej.