Limonen – co to jest? Terpen w cytrusach, kosmetykach i konopiach

Limonen to terpen o cytrusowym zapachu – bezbarwna, lotna ciecz o wzorze C₁₀H₁₆. Najwięcej jest go w olejkach ze skórek cytrusów (Vieira i wsp., 2018), ale występuje też w konopiach, gdzie w części odmian suszu z apteki stanowi około 20% profilu terpenowego. W kosmetykach UE jest alergenem zapachowym, który trzeba wpisać na listę składników.

Szczegóły poniżej.

Limonen – co to jest?

• Grupa związków: monoterpen, czyli związek zbudowany z dwóch jednostek izoprenu. Więcej o całej grupie w tekście terpeny – co to jest.
• Dwie formy: D-limonen (oznaczany też jako R-limonen) i L-limonen to lustrzane odbicia tej samej cząsteczki. Na kartach odmian konopi producenci piszą zwykle „R-limonen” albo po prostu „limonen”.
• Zastosowanie: nadaje zapach kosmetykom, środkom czystości i żywności, służy też jako rozpuszczalnik.

Limonen – gdzie występuje?

• Cytrusy: główny składnik olejków eterycznych ze skórek cytryny, pomarańczy i grejpfruta.
• Konopie: powstaje we włoskach gruczołowych kwiatów, tak jak kannabinoidy (Booth i Bohlmann, 2019). O innych składnikach rośliny piszemy w tekście jakie substancje są w medycznych konopiach.
• Susz z apteki: według kart producentów limonen to ok. 21% profilu terpenowego w Strawberry OG, ok. 23% w Cosmic Cream i ok. 20% w Sour Diesel. Na recepcie i opakowaniu terpenów nie ma – jest tylko THC i CBD.

Limonen w kosmetykach – czy uczula?

• Alergen zapachowy: limonen jest w załączniku III rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 o kosmetykach (pozycja 88, w brzmieniu rozporządzenia Komisji (UE) 2023/1545).
• Kiedy musi być na etykiecie: gdy jego stężenie przekracza 0,001% w produktach niespłukiwanych (krem, balsam, perfumy) i 0,01% w spłukiwanych (szampon, żel).
• Utlenianie: przepis wymaga, by liczba nadtlenkowa była niższa niż 20 mmol/l. Nadtlenki powstają, gdy limonen utlenia się na powietrzu.
• Gdy skóra reaguje: wysypkę lub świąd po kosmetyku z limonenem skonsultuj z dermatologiem.

Limonen w konopiach – co mówią badania?

• Limonen i THC: u zdrowych dorosłych, którzy okazjonalnie używali konopi, limonen wdychany razem z THC zmniejszał niepokój wywołany przez THC (Spindle i wsp., 2024). To jedno małe badanie, nie u pacjentów.
• Efekt otoczenia (entourage): przegląd z 2024 r. ocenia, że wzmacnianie działania kannabinoidów przez terpeny nadal nie jest potwierdzone klinicznie (André i wsp., 2024).
• Dobór suszu: odmianę i dawkę dobiera lekarz do wskazania, przede wszystkim po zawartości kannabinoidów. Zobacz też fitokannabinoidy.

Źródła: Vieira AJ i wsp., Chem Biol Interact 2018;283:97-106, doi:10.1016/j.cbi.2018.02.007; Booth JK, Bohlmann J, Plant Sci 2019;284:67-72, doi:10.1016/j.plantsci.2019.03.022; Spindle TR i wsp., Drug Alcohol Depend 2024;257:111267, doi:10.1016/j.drugalcdep.2024.111267; André R i wsp., Pharmaceuticals 2024;17(11):1543; rozporządzenie (WE) nr 1223/2009, zał. III poz. 88, w brzmieniu rozporządzenia Komisji (UE) 2023/1545; karty producentów odmian. Redakcja MedCan Clinics; tekst informacyjny, nie zastępuje konsultacji lekarskiej.