Czy medyczna marihuana pomaga na ból u pacjentów onkologicznych?

Medyczna marihuana zawiera co najmniej 113 zidentyfikowanych kannabinoidów i ponad 500 innych związków chemicznych. Badania kliniczne potwierdzają, że kannabinoidy mogą skutecznie zmniejszać ból oraz nudności i wymioty związane z chemioterapią.

Działanie opiera się na oddziaływaniu kannabinoidów na receptory w układzie nerwowym, co pozwala na łagodzenie bólu bez wielu skutków ubocznych charakterystycznych dla opioidów. Najnowsze analizy pokazują, że ok. 44,5% pacjentów z rakiem doświadcza bólu, a 30,6% zmaga się z bólem umiarkowanym do silnego.

Najważniejsze kannabinoidy i ich właściwości

Kannabinoid	Właściwości
THC	Przeciwbólowe, przeciwzapalne, neuroprotekcyjne
CBD	Przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwlękowe, przeciwpsychotyczne
CBG	Antybakteryjne, antydepresyjne, przeciwnowotworowe

Skuteczność w leczeniu bólu nowotworowego

Izraelskie badanie z udziałem 2 970 pacjentów onkologicznych (2015–2017) wykazało, że po 6 miesiącach 60,6% odpowiedziało na terapię, a 95,9% zgłosiło poprawę ogólnego stanu zdrowia.

U pacjentów powyżej 65 roku życia 84,8% zgłosiło poprawę zdrowia po pół roku leczenia, a 58,1% kontynuowało terapię.

Skuteczność w różnych rodzajach bólu

Rodzaj bólu	Efektywność
Ból neuropatyczny	Wysoka
Ból nowotworowy	Znaczna
Ból przewlekły	Zmienna

Porównanie z opioidami

W badaniu izraelskim 18,1% pacjentów odstawiło opioidy całkowicie, a 21,9% zmniejszyło ich dawki po wprowadzeniu medycznej marihuany do leczenia bólu.

Badania nad działaniem przeciwnowotworowym

Z danych National Cancer Institute wynika, że w badaniach przedklinicznych THC hamował wzrost guza płuca u myszy o 60%, a CBD indukowało apoptozę w liniach komórek raka piersi – niezależnie od receptorów CB1 i CB2. To obiecujące, ale wciąż wstępne wyniki.

Dodatkowe korzyści

• Poprawa apetytu i zapobieganie kacheksji u pacjentów onkologicznych
• Poprawa jakości snu – średnie skrócenie czasu zasypiania o 15 minut
• Działanie przeciwlękowe i poprawiające nastrój

Sytuacja w Polsce

Medyczna marihuana w Polsce jest legalna od 2017 roku. Zgodnie z ustawą lekarz może wystawić e-receptę na maksymalnie 90 dni terapii. Preparaty dostępne są w aptekach, ale nie są refundowane przez NFZ.

Wniosek

Obecnie zarejestrowanych jest ponad 80 badań klinicznych nad zastosowaniem medycznej marihuany w onkologii. Wyniki wskazują, że może ona skutecznie łagodzić ból, redukować zapotrzebowanie na opioidy i poprawiać jakość życia pacjentów.

Bibliografia

• Schleider, L. B., Mechoulam, R., Saban, N., Meiri, D., & Novack, V. (2018). Prospective analysis of safety and efficacy of medical cannabis in large unselected population of patients with cancer. European Journal of Internal Medicine. PDF
• Abuhasira, R., Schleider, L. B., Mechoulam, R., & Novack, V. (2019). Epidemiological characteristics, safety and efficacy of medical cannabis in the elderly. Journal of Clinical Medicine, 8(11), 1819. https://www.mdpi.com/2077-0383/8/11/1819
• Greco, M. T., et al. (2024). Management of pain in cancer patients: An update. ecancermedicalscience, 18, 1821. https://ecancer.org/…/1821
• National Cancer Institute. (2025). Cannabis and Cannabinoids (PDQ®)–Health Professional Version. https://www.cancer.gov/…/cannabis-pdq
• Babson, K. A., Morabito, D., & Sottile, J. (2022). Cannabis, cannabinoids, and sleep: A review of the literature. Sleep Medicine Reviews, 62, 101565. PubMed
• Ustawa z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw. Dz.U. 2017 poz. 1458. ISAP
• ClinicalTrials.gov. (2024). Cannabis AND Cancer. https://clinicaltrials.gov

Kluczowe pojęcia

Wskazanie do terapii konopnej

— rozpoznanie lub objaw, przy którym lekarz może rozważyć zastosowanie kannabinoidów. Polskie przepisy nie zawierają zamkniętej listy chorób: decyzję podejmuje lekarz indywidualnie, w oparciu o dokumentację i przebieg dotychczasowego leczenia.

Terapia wspomagająca

— leczenie dołączane do terapii podstawowej, a nie zastępujące ją. W medycynie konopnej to reguła, nie wyjątek: kannabinoidy najczęściej łagodzą objawy, nie leczą przyczyny choroby.

Cannabis flos

— susz z kwiatostanów konopi innych niż włókniste, dopuszczony jako surowiec farmaceutyczny do sporządzania leków recepturowych. Wydawany w aptece na e-receptę Rpw, ważną 30 dni od wystawienia.

Na jakich dowodach opieramy te opracowania

Siła dowodów bardzo różni się między wskazaniami i mówimy o tym otwarcie. Przy jednych rozpoznaniach dysponujemy badaniami z randomizacją, przy innych wyłącznie seriami przypadków albo doświadczeniem klinicznym. Opracowanie, które tego nie rozróżnia, wprowadza pacjenta w błąd.

Czytając materiały o terapii konopnej — także nasze — warto sprawdzać trzy rzeczy: czy podano źródło konkretnej liczby, jakiego rodzaju to badanie i z którego roku pochodzi. Brak któregokolwiek z tych elementów jest sygnałem ostrzegawczym.

• Podstawa prawna dostępu do surowca: ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1939 — art. 33a określa ziele konopi innych niż włókniste jako surowiec farmaceutyczny do leków recepturowych.
• Dostępność preparatów: komunikat Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego — surowiec trafia do Polski na podstawie pozwoleń, w granicach rocznego limitu wynikającego z konwencji z 1961 roku.
• Status prawny pacjenta: odpowiedź Komendy Głównej Policji na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich — posiadanie surowca wydanego na receptę jest legalne.

Stan prawny i dane sprawdzone w źródłach pierwotnych, sierpień 2026. Tam, gdzie w naszych opracowaniach padają liczby z badań klinicznych, podajemy autora, czasopismo i rok — a jeżeli dowody są słabe albo sprzeczne, piszemy to wprost zamiast pomijać.

Dlaczego kwalifikacja jest zawsze indywidualna

Samo rozpoznanie nie przesądza o kwalifikacji. Lekarz bierze pod uwagę przebieg dotychczasowego leczenia, przyjmowane na stałe leki i ryzyko interakcji, choroby współistniejące oraz to, czy pacjent może bezpiecznie stosować substancję psychoaktywną w swojej sytuacji życiowej i zawodowej.

Z tego powodu dwie osoby z tym samym rozpoznaniem mogą otrzymać różne decyzje. Jeżeli w danym przypadku nie ma podstaw do wdrożenia terapii, pacjent usłyszy to na wizycie — uważamy, że to uczciwsze niż recepta wystawiona na wszelki wypadek.

Pełne zestawienie rozpoznań opisujemy w indeksie wskazań do terapii konopnej, a zasady uzyskania recepty — w przewodniku po e-recepcie Rpw.

Pełne zestawienie jednostek chorobowych, przy których lekarz może rozważyć terapię konopną, prowadzimy w osobnym opracowaniu: Lista chorób kwalifikujących do medycznej marihuany w Polsce.